Leon Verboon
In 2023 zorgden rente en inflatie voor forse bewegingen op de financiële markten. Dankzij een sterk laatste kwartaal wist SNPS over de gehele linie positieve rendementen te behalen. Leon Verboon, Investment Analist bij Shell Pensioenbureau Nederland (SPN), legt uit hoe.
“Dit positieve rendement is goed nieuws voor onze deelnemers. Rendement is een belangrijk element om te komen tot een goed pensioen. Voor deelnemers die pensioen opbouwen zagen we een mooie stijging van het individuele pensioenkapitaal”, vertelt Leon.
‘Rentemiddel’
Leon vervolgt: “Het jaar 2023 stond in het teken van het in bedwang houden van de inflatie. In 2022 sloeg de geldontwaarding ongekend hard toe in onder andere Europa en Amerika. Centrale bankiers van de Amerikaanse FED en de Europese Centrale Bank (ECB) grepen daardoor naar het ‘rentemiddel’ om de economie af te koelen en de inflatie te beteugelen. Zo verhoogden de centrale banken de rente al flink aan het eind van 2022, dit beleid werd in 2023 voortgezet. De ECB verhoogde de beleidsrente van 2,5% naar 4,5% per september 2023. De gevolgen van de snel stijgende rente waren voelbaar op de financiële markten. Het verhogen van de rente heeft een effectieve bijdrage geleverd aan het afremmen van de inflatie. De inflatie in de eurozone bedroeg over 2022 nog 9,2% en daalde over heel 2023 naar 2,9% (decembercijfer). Tegelijkertijd had de wegebbende inflatieangst in de tweede helft van het jaar een positief effect op zowel obligatie- als aandelenmarkten.”
Sentiment, renteverhogingen en financiële markten
Om de inflatie te beteugelen werd in 2023 de beleidsrente door de ECB verhoogd tot 4,5%. Toch was er onder beleggers twijfel of deze verhoging wel effectief genoeg was om de inflatie terug te dringen. Als gevolg daarvan hield de markt in de waarderingen rekening met een langere periode van hogere beleidsrentes. Leon: “Obligatiemarkten noteerden hierdoor het hele jaar flinke minnen, want zodra rentes stijgen, heeft dit in de regel een negatief effect op de waardering van obligaties. Ook zorgde de stijgende rente ervoor dat aandelenmarkten regelmatig onder druk kwamen te staan – ook omdat bij hogere rentes beleggen in obligaties relatief aantrekkelijker wordt.”
Steeds meer vertrouwen
Vanaf oktober 2023 kreeg de markt er steeds meer vertrouwen in dat centrale banken klaar waren met het verhogen van de beleidsrente. Inflatieniveaus waren immers fors afgenomen. In sommige gevallen harder dan verwacht. Ondertussen lagen de verwachtingen rondom de toekomstige inflatie in de buurt van de doelstelling van de centrale banken. Hierdoor daalde de marktrente in de maanden november en december zeer fors. Obligaties namen substantieel in waarde toe en mede als gevolg van het positieve sentiment lieten de aandelenmarkten een zeer sterke eindejaarsspurt zien.
Sterke aandelenrendementen en dominantie ‘magnificent seven’
Zo steeg de Nederlandse AEX met bijna 12% in 2023 en nam de brede Amerikaanse S&P 500 met bijna 24% (in lokale valuta) in waarde toe. Leon: “Het aandelenrendement van de S&P 500 (toonaangevende Amerikaanse aandelenindex) werd gedomineerd door de zogeheten ‘magnificent seven’, dit zijn de techbedrijven Apple, Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta, Tesla en NVIDIA. Zij waren goed voor meer dan de helft van het rendement op de S&P 500 en hadden daarmee ook een flink aandeel in het rendement van wereldwijde aandelen.”
Waren er in 2023 nog gebeurtenissen waar het pensioenfonds actie op heeft ondernomen?
Leon: “2023 werd gekenmerkt door 2 mogelijke crises waar het pensioenfonds bovenop zat. Allereerst was er in maart 2023 grote onrust rondom een aantal banken, waaronder de Amerikaanse Silicon Valley Bank en de Zwitserse bank Credit Suisse. Uiteindelijk is Silicon Valley Bank door een klassieke ‘bankrun’ failliet gegaan en is Credit Suisse overgenomen door UBS. Het pensioenfonds heeft snel in kaart gebracht wat het risico is op een systeemcrisis en hoe het pensioenfonds is gepositioneerd. Op basis van deze analyses is er besloten om geen actie te ondernemen.
Daarnaast heeft het pensioenfonds de oorlog tussen Hamas en Israël nauwlettend gevolgd en geanalyseerd wat de mogelijke impact hiervan kan zijn op de portefeuille. Ook in dit geval is besloten dat ingrijpen in de portefeuille niet nodig is.”
Beleggingsresultaten in 2023
In 2022 werd het fonds geconfronteerd met negatieve rendementen in alle beleggingscategorieën als gevolg van een snel en sterk oplopende rente. In het afgelopen jaar was de dynamiek exact het tegenovergestelde: positieve rendementen in alle categorieën waarbij aandelen ontwikkelde markten er zeer positief uitsprongen met een absoluut rendement van boven de 20% over 2023.
Deze positieve rendementen vertalen zich in een sterke performance van de verschillende Life Cycle-portefeuilles. Zo behaalde Life Cycle-portefeuille Rendement over heel 2023 een rendement van boven de 13%. Leon: “Deze positieve rendementen zorgen direct voor een hoger persoonlijk pensioenkapitaal voor deelnemers die nu pensioen opbouwen. Door de dalende rente in 2023 is dat profijt er helaas niet voor gepensioneerden die deelnemen aan het Collectief Variabel Pensioen (CVP). Positief is echter dat in de CVP-regeling zowel de negatieve als positieve resultaten worden uitgesmeerd over een periode van 5 jaar. Door deze spreiding krijgen de deelnemers die hebben gekozen voor een variabel pensioen in 2024 toch een verhoging, dankzij de in eerdere jaren behaalde positieve resultaten.”
Na zijn studie Economie & Bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam werkte Leon 9 jaar voor Willis Towers Watson, onder meer als Beleggingsstrateeg. Eind 2021 stapte hij over naar Shell Pensioenbureau Nederland, waar hij Investment Analist is.
